Nico PALMIERI - IL GRANDE RACKET - 1976

IL GRANDE RACKET
"Birileri ödeyecek!!"

Fabio Testi - Nico Palmieri

Güney İtalya'nın sakin bir kasabasının suç liderliğine soyunan bir çete gizemli bir işadamının desteğiyle kasaba esnafını haraca bağlar. Emniyetin sert polisi Nico Palmieri (Fabio Testi) bu çetenin araştırılması görevini üstlenir.

Küçük bir takibin ardından ulaştığı çete üyeleri tarafından hastanelik hale getirilen komiser sıradan bir grup serseriyle mücadele etmediğinin farkına varır. Finansal olduğu kadar hukuki yönden de desteklenen bu grup, kasaba üzerinde bir terör havası yaratır.

Kanunlar yoluyla çözüme ulaşamayan komiser zamanında bu çeteden zarar görmüş en azılı suçlularla bir intikam timi kurmaya karar verir.

Çizgisel Deneyim:

Grande Racket, isim seçiminde olduğu gibi senaryo trafiği ve duraksız aksiyonu ile tek sayılık bir çizgi romanın sayfalarından fırlayıp beyaz perdeye uyarlanmış bir öykü havasında gelişmektedir. Çizgi romanların okuyucusuyla kurduğu çizgisel iletişim filmde küçük kesitler ve dondurulmuş karelerle sunulmaktadır.

Sınırsız şiddet üzerine kurulu olan Poliziescoların vazgeçilmez temaları tecavüz, işkence ve her türlü "Haşin Etkinlikler" Avukat Giovanni'nin çetesi aracılığıyla yürütülmektedir. Öyleki kötü karakterlerinde kendi aralarında sınıflandırılması gereken bu şiddet yürütücülüğü eylemlerinde iyiler kadar göreceli kötülerde çete tarafından dolaylı yada direkt bir şekilde cezalandırılmaktadır.


Kanuna faydalı olmaya çalışan vatandaşların tecavüz, linç vb. yöntemlerle yıldırılması ve komiserin hukuk kanalıyla görevden aldırılması gibi temalar ise Poliziescoların içerdiği gerçek üstü şiddetin politik mesajlarla dengelenmesi için gereklidir.

Il Grande Racket, Il Cittadino Si Ribella'da olduğu gibi İtalyan avantürlerinin yurtdışında rahatça pazarlanabildiği bir dönemde çekildiğinden, bu dönemin diğer örnekleri gibi İngilizce dublajlı ve yabancı piyasa için yeni bir kurguyla (tecavüz sahnelerinin kaldırıldığı) Big Racket ismiyle pazarlamıştır. Kendi devrinde bir gereklilik gibi gözüken bu yeni kurgu ve dublaj, yıllar sonra orjinal seslendirme ve kurguyu arayan izleyiciler için "korkunç" bir versiyondur.


Castellari blogumuzda daha önce ele almış olduğumuz iki filminde olduğu gibi, Grande Racket'te de en yalın tabiriyle "Seyirciyi bilgilendirme" üzerine kurulu görsel edebiyatın hakkını vermektedir. Kurgu aşamasında ki bu dahiyane çözümler yıllar sonra bile pek çok izleyici için görsel birer yenilik yaratmaktadır.

Castellarinin kaçış, anı, intikam gibi temalar üzerinde metamorfik derecede yarattığı bu sıra dışı gerçekliği betimleyen hard rock melodileri ve filmin müziklerinden örnekler dinlemek için buraya tıklayınız.

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo


GRANDE RACKET - Kaçış videosu:

Carlo ANTONELLI - IL CITTADINO SI RIBELLA - 1974

IL CITTADINO SI RIBELLA

"Bu ülkede kanunlar suçluları korur"

Franco Nero - Carlo Antonelli

Cenova'da yaşayan orta halli mühendis Carlo Antonelli'nin hayatı şirket için havale yapmak üzere gittiği bankanın soyulmasıyla beraber bir daha eski günlerine dönmemecesine değişir. Soyguncular tarafından kaçırılarak işkence edilen sade vatandaş, komiser Palmer'in (Renzo Palmer) umarsızca yaklaşımı karşısında, nişanlısı (Barbara Bach) ile eski hayatına hiçbirşey olmamışcasına dönmektense bürokrasinin ağır aksak işleyişine isyan eder.

Şehrin ucuz mahallelerinde bankayı soyan üç suçluya karşı şahsi bir araştırma başlatır. Ne var ki İtalya'nın diğer yüzü bu kariyer sahibi vatandaşa misafirce davranmayacaktır. Sürekli olarak aldatılarak ve arabasını kaybederek oyunun kurallarını öğrenmeye başlayan Carlo, üniversiteden arta kalan zamanda ucuz soygun işleriyle hayatını sürdüren küçük suçlu Giancarlo'ya şantaj yaparak soyguncuların izine ulaşır.

Liman bölgesinde yaşayan ve şehrin büyük patronlarının büyük soygunlar için kullandığı bu üç suçluyu ihbar ederek adaletin yerini bulmasını ister. Ancak paranın her kapıyı açtığı bir ortamda, ihbar ettiği suçluların polis teşkilatında da uzantıları vardır.

Yalnız adam sisteme başkaldırır.

Sokak Kanunu:

2008 yılı Mayıs ayında, Franco Nero - Enzo G. Castellari ikilisinin Poliziesco'ların başlangıcı olarak kabul edilen La Polizia Incrimina La Legge Assolve'si ile bu türe merhaba demiştik. Türün vazgeçilmez raconlarını belirleyen bu ilk çalışmanın ardından hazırlanan ikinci film olaylara sivillerin gözünden bakmaya çalışmaktadır.

Küçük bir gasp, suikast, kap kaç gösterisi içerisinde sunulan şiddet sahnelerinden oluşan açılış jeneriğine esas teşkil eden tüm olaylar dönemin gazetelerinin üçüncü sayfa haberlerinden esinlenerek hazırlanmıştır. Bu yarı belgesel havasında ki jeneriği, diğer Poliziescolarda olduğu gibi Alfa Romeo Giulia'ların başrolü oynadığı hızlı bir takip sahnesi izlemektedir.

Enzo Castellari yarı politik senaryolu bu avantür hikayesinde, favori mekanları olan limanlar, antrepolar; Büyük vinçlerin ve buldozerlerin arasında slayt makinesi görüntüleriyle Franco Nero'nun 180 derecelik yüz portrelerinin karşılıklı verilmesi; Slow motion ölümler ve arabanın kaputunun üzerinden uçuruma adam yuvarlama gibi ilginç sunumlarla izlemeye değer resim karelerini sunmaktadır.

Franco Nero'nun gerçek hayatta adliye koridorlarında tüketilen 15 yıl boyunca taraf olarak süren bir davasının, sonunda iki tarafın karşılıklı uzlaşması ile çözümlenip bürokratik engellerden kurtulmayla neticelenmesi bu filmin hem yönetmen hemde oyuncu açısından gerçek hayatta yaşadıkları ile paralel olaylara tanıklık ettiğinide göstermektedir.

Il Cittadino Si Ribella, İtalyan avantürlerinin yurtdışında rahatça pazarlanabildiği bir dönemde çekildiğinden, bu dönemin diğer örnekleri gibi İngilizce dublajlı ve yabancı piyasa için yeni bir kurguyla (bu çalışmalar genellikle İtalyan pazarında yeralan şiddet sahnelerinin kesilmesini içermektedir) Street Law ismiyle pazarlamıştır.

HIGH CRIME ile geçtiğimiz başlıklarda ele aldığımız FRENCH CONNECTION'a göndermeler yapan Castellari, STREET LAW ile aynı yıl gösterime giren Charles Bronson klasiği DEATH WISH'e göndermeler yapmaktadır. Bu benzetmede hikayenin intikam ve intikamcı olarak ayrım noktalarını gözönünde bulundurarak Franco Nero'nun sadece kendi intikamının peşinde koşan daha sıradan bir vatandaş portresi çizdiğini belirtmek gerekmektedir. Buna karşılık olarak, ailesinin katillerine ulaşamayan Charles Bronson şehrin tüm suçlularına karşı bir kıyım hareketine girişerek bir Vigilante haline gelmiştir. Kaldı ki Death Wish serisinin tüm filmlerinde nerdeyse burnu dahi kanamayan Bronson'un yanında Franco Nero, sürekli olarak dayak yiyerek, çamurların içinde sürüklerinen, peşinden arabaların ve mermilerin eksik olmadığı bir kovalamaca içerisinde koşuşturan bir karakterdir.

High Crime için Quincy Jones paralelinde müzikleri besteleyen Guido - Maurizio De Angelis kardeşler, "Bu dünyanın dışından melodiler istiyoruz" cümlesiyle gelen film ekibine cevap olarak Sinematik Spaghetti'de ele aldığımız Keoma'da yaptıkları gibi balladlarla bezenmiş melodiler hazırlarlar. Pop - Rock arasında yolculuğunu sürdüren bu temalar, özellikle Franco Nero'nun arabasının içinde şehri sokak sokak tarayan yalnız adamı oynadığı sahnelere eşlik ettiği anlarda oldukça başarılıdır.

Filmin müziklerinden örnekler dinlemek için buraya tıklayınız.

Bu yazı, filmin afişini benimle paylaşan kadim dostum Legoman'a ithaf edilmiştir.

IL CITTADINO SI RIBELLA Resim Galerisi:

Not: Barbara Bach ilerleyen yıllarda (1980 yılında çekilen Caveman filminin setinde) tanıştığı, efsanevi Beatles grubunun davulcusu Ringo Starr ile evlenmiştir.

Yazan: Gökay GELGEC - Yojimbooo

Komiser BELLI - HIGH CRIME 1973

LA POLIZIA INCRIMINA

LA LEGGE ASSOLVE

Enzo G. Castellari ve Franco Nero Sunar

Komiser Belli (Franco Nero) ve amiri Aldo Scavino (James Whitemore) Marsilya - Cenova hattından sevkedilen uyuşturucu ticaretini engellemek için mücadele etmektedir. Avrupa'nın en güçlü suç örgütlenmelerinden birisi olan bu konsorsiyumun ortakları iki kanun adamının ulaşamayacağı kadar yüksek mevkilerde dostlara sahiptir. Ancak aktif olarak suç dünyasından çekilmiş yaşlı babalardan Cafiero (Fernando Rey) son günlerini huzur içinde geçirip, bir mafya babası için pek olağan olmayan bir ölüm şekli olan eceliyle ölümünü garantilemek için ekibe gerekli istihbaratı sağlamaktadır.

Operasyonlarını derinleştiren ikili zirveye doğru yaklaştıklarını hissettikçe örgütün de onlara cevabı gecikmez. Öncelikle istihbaratını bölge savcısı ile paylaşmak isteyen Emniyet Amiri evinin önünde bir suikaste kurban gider. Mafyanın bu hareketine karşılık polisinde cevabı gecikmez ve tüm şehir askeri ekiplerinde yardımıyla taranmaya başlar.
Kanun ile kanunsuzların mücadelesi sürerken tek başına kalan Belli, Cafiero'nun altın değerinde ki bir nasihatını unutur.

Sadece kendisi değil, en yakınındakilerde namlunun ucundadır.

POLIZIESCO ITALIA:
Bir süre önce Sinematik Spaghetti blogunda uzunca bir yazıyla yer verdiğimiz Castellari / Nero ikilisinin post modern westerni Keoma'da olduğu gibi High Crime da suç filmleri içerisinde hatırı sayılır bir öneme sahiptir;

High Crime, İtalyan Suç Sinemasının 10 yıllık bir dönemini kapsayan "Poliziesco / Poliziotteschi - Polisiye Gerilim" filmlerinin başlangıcıdır. Elbette ki bir polisiye gerilimi isimlendirerek ayrı bir kategori içerisinde incelemek ilk başta tuhaf gözükebilir. Ancak nasıl ki westernlerin ve Spaghetti Westernlerin olduğu bir külliyatta İtalyan usulü polisiyelerin de kendine has raconlarıyla Poliziesco olarak anılmaktadırlar.


Spaghetti Westernlerin melun Meksikalılarını aratmayan gangsterleri, bol bol soygun ve katliam temaları( özellikle çocuklar ve hamile kadınların öldürülmesi gibi ), kural tanımayan polisleri ve Poliziescoyu bir tür haline getiren dönemin polis arabaları Alfa Romeo Giulia'lar bu filmler süresince devamlı olarak gözlerinizin ziyaretçileri olacaktır.

Spaghetti Westernlerin aslına sadık kalınarak popüler kültüre hitap eden bir çizgide geliştirilen bir tür alternatif akım oluşu Poliziescolar içinde geçerlidir. Genel olarak Kirli Harry ile başlayan Amerikan usulü Kanun Koyucu Polisin özelliklerini uyarlayan Poliziescolar, 1970'ler İtalyasının kaotik ekonomik, siyasal ve toplumsal yaşamından beslenerek yükselen suç oranının sinema perdesine yansımasıyla beraber kendi çizgisini oluşturmuştur.

Poliziescoların en önemli yıldızları; Franco Nero, Tomas Milian, Luc Merenda, Henry Silva ve İtalyan Kirli Harry'si Maurizio Merli'dir. Yönetmenler konusunda ise ilk etapta sayılabilecek isimler Enzo G. Castellari, Fernando Di Leo, Umberto Lenzi ve Stelvio Massi'dir. Spaghetti ve Giallo'larda olduğu gibi tamamen tek bir türün yönetmeni olarak adlandırılamayacak hatta ülkemizde ki tabiriyle "Memur Yönetmen" usulüyle çalışan hemen hemen tüm İtalyan yönetmenlerinin de Poliziescolara katkıları olmuştur.


Italiano Connessione :

Castellari'nin start verdiği türün ilk filminde ki polis karakteri ise William Friedkin'in suç bombası French Connection'unun Popeye Doyle'unu (Gene Hackman) anımsatmaktadır. Ayrıca French Connection'un Fransız uyuşturucu baronu rolünde ki Fernando Rey'de bu Castellarinin filminde orjinaline zıt bir mafya karakteri olarak yer almaktadır.

Bununla beraber mükemmel kurgusuyla Avrupa kıtasına taşınan French Connection hikayesinin İtalyan usulünde bir sunumudur. Her Castellari filminde olduğu gibi ilk çeyreği oldukça uzun bir kovalamaca sahnesiyle başlayan film, seyirciyi bilgilendirmeye yönelik geri dönüşler, aksiyon sahnelerinin bitiminde ki ilginç kamera açıları ile gelecek bir kaç saniye içerisinde beklenmedik sahnelerle karşılaşılacağını hissettiren resimlemeler bu sunumun özelliklerinden bazılarıdır.

Güneş gözlüklerinden yansıyan oto görüntüleri, Kanalizasyon mazgallarına dönüş yaparak bir saniye sonra patlayacak bombayı anlattığını gösteren manuel kamerası, kimi zaman tepeden kimi zaman yere sıfır, kişilere 45 dereceden bakan Castellari usulü bir anlatımla saygın bir Poliziesco, bu tür üzerine yoğunlaşmayı düşünenler için ideal bir başlangıçtır.


Not Defterinden:

Bu tanımlamaların beraberinde izleyicilere ufak bir not olarak Tarantino'nun da yıllarca severek izlediği, "İtalyan B Sinemasının Kralı" olarak tanımladığı Castellari'nin sinemasına dair hemen her filminde yaptığı ufak birer göndermeyi dikkatli izleyiciler için Death Proof'ta (2007) arka planda çalan kısa süreli High Crime temasıyla devam ettirdiğini belirtmeliyim.

Castellari'nin not defterine göre filmde Cenova liman bölgesi olarak sunulan yer aslında Barcelona'nın liman bölgesidir.


Filmin lobi kartlarından örnekler:


Yazan : Gökay GELGEC - Yojimbooo